Voorbeelden van bestuurdersaansprakelijkheidsrisico's bij NV's en BV's

Het aantal claims voor bestuurdersaansprakelijkheid neemt elk jaar toe. Toch komen dergelijke claims slechts incidenteel in het nieuws. Organisaties houden dit liever buiten de publiciteit en vaak worden zaken geschikt. Met onderstaande schadevoorbeelden in de vorm van een beknopte casus kunt u zich een beeld vormen van het BCA-risico.

1. Het bestuur van een middelgrote holdingmaatschappij met een aantal handelsondernemingen onttrekt doelbewust vermogen aan een zwaar verliesgevende dochter met de gedachte het vermogen op die wijze voor de groep veilig te stellen. De dochter gaat inderdaad failliet en de crediteuren blijven met lege handen achter. De curator stelt de bestuurders van de holding persoonlijk aansprakelijk namens de benadeelde crediteuren van de failliete dochter.

2. De DGA van een textielbedrijfje importeert fijne zijde uit Sri Lanka vanwege de zeer goede kwaliteit, hoewel hij weet dat het risico groot is dat door de jaarlijkse overstromingsproblematiek niet kan worden geleverd. De levering blijft inderdaad uit, waardoor de halfjaarlijkse haute couture collectie van een zeer trendy ontwerper grote vertraging oploopt... Zozeer zelfs dat deze collectie pas tegen het vallen van de herfst gereed is en de verkoopcijfers uiteraard schrikbarend laag zijn. De ontwerper stelt de DGA persoonlijk aansprakelijk. De aanspraak baseert hij op het gegeven dat de DGA onnodig risico heeft genomen, waardoor zijn contractspartner, de ontwerper, financiële schade heeft geleden.

3. Een meubelfabriek en een modebedrijf richten een joint-venture op om samen een modieuze bankstoffenlijn te ontwerpen, te produceren en op de markt te brengen. De investeringen van beide partijen zijn omvangrijk. Door gebrek aan een gedegen marktonderzoek blijkt pas in de laatste fase dat de belangstelling voor deze producten zeer gering is. De joint-venture wordt dan ook na korte tijd ontbonden. Dit mislukte avontuur brengt de meubelfabriek financieel op de rand van de afgrond en de verantwoordelijke directie neemt ontslag. Er treedt een nieuw bestuur aan, dat al snel besluit om de voormalige directie persoonlijk aansprakelijk te stellen voor de financiële schade.

4. Het bestuur van een scheepswerf is in een opperbeste stemming. Er is een overeenkomst getekend voor de bouw van twee zeer grote baggerschepen. In plaats van winst te kunnen boeken bedraagt het verlies echter ruim 25 miljoen euro. Dit luidt het faillissement in van de scheepswerf. De curatoren stellen dat het contract voor de bouw van deze schepen voor de werf organisatorisch en financieel een maatje te groot is geweest. Onder andere was het eigen vermogen te laag om de financiering van materialen te dekken. De curatoren stellen de bestuurders persoonlijk aansprakelijk.

Welke situaties kunnen leiden tot persoonlijke aansprakelijkheid van een bestuurder?

Hieronder worden situaties genoemd die kunnen leiden tot persoonlijke aansprakelijkheid  van bestuurders en toezichthouders. Deze lijst is gebaseerd op aanspraken die in de praktijk regelmatig hebben plaatsgevonden. Dit is echter geen limitatieve opsomming. Het is afhankelijk van de specifieke, individuele situatie of een claim door de rechter wordt toegewezen cq of er dekking is op de verzekering.

A. Ten aanzien van de boekhouding:
- Nalaten een boekhouding bij te houden
-Niet of te laat opmaken van de jaarrekening en nalaten te zorgen voor de eventuele publicatie
- In het jaarverslag een misleidende voorstelling geven van de positie van de vennootschap.

B. Het niet tijdig melden van betalingsonmacht aan de fiscus, bedrijfsvereniging en
bedrijfs(tak)pensioenfonds (Tweede Misbruikwet).
C. Het zonder behoorlijke voorbereiding nemen van beslissingen met verregaande financiële
consequenties, zonder aandacht te besteden aan het behoorlijk op schrift stellen van gemaakte afspraken.
D. Het aangaan van voor de rechtspersoon nadelige verplichtingen terwijl een faillissement op korte termijn niet ondenkbaar is.
E. Het verwaarlozen van de kredietbewaking.
F. In situaties van dreigende betalingsonmacht crediteuren van de rechtspersoon selectief betalen.
G. Het negeren van tegenstrijdige belangen van een bestuurder - zakelijk of privé.
H. Het stellen van onevenredig grote zekerheden ten behoeve van financiers of het ongunstig vervreemden van activa.
I. Het niet of niet op tijd informeren van aandeelhouders en commissarissen over ontwikkelingen die voor hen van belang zijn.
J. Handelen in strijd met het doel van de rechtspersoon zoals genoemd in de statuten.
K. Onvoldoende deskundigheid of besluiteloosheid van bestuurders. Zoals het niet aanvragen van het faillissement van de rechtspersoon, terwijl duidelijk is of behoort te zijn dat de rechtspersoon de verplichtingen niet meer kan nakomen.
L. Het verstrekken van financieringen aan derden, bestuurders of aandeelhouders zonder daarvoor zekerheid te vragen.
M. Het aangaan van verplichtingen waarvan bekend is of bekend moet zijn dat de rechtspersoon ze niet kan nakomen.
N. Zwart'ontvangen en zwart' betalen van bedragen (incl. lonen).
O. Het abrupt ontvlechten van deelnemingen waarbij de solvabiliteit en liquiditeit met een
verhoudingsgewijs uitzonderlijk hoog bedrag verminderd wordt.
P. Ongerechtvaardigde persoonlijke verrijking.